Thông tin chỉ hỗ trợ sơ cứu ban đầu, không thay thế chuyên môn y tế. Trong tình huống khẩn cấp, hãy gọi 115 ngay.
Tổng quan
Tóm tắt
Ở VN nhiều ong vò vẽ, rắn độc, chó dại. Mỗi loại xử lý khác nhau — sai cách có thể gây tử vong.
Các bước xử trí
Đảm bảo an toàn: Tránh xa nguồn nguy hiểm (tổ ong, con rắn, chó). KHÔNG cố bắt hoặc giết con vật — nguy cơ bị đốt/cắn thêm. Gọi người hỗ trợ.
Xử lý ong đốt: Dùng thẻ cứng (thẻ ATM, dao cùn) cạo ngòi ra — KHÔNG dùng nhíp bóp vì bơm thêm nọc. Rửa sạch bằng xà phòng. Chườm lạnh giảm sưng. Nếu nhiều vết đốt hoặc sưng mặt/miệng — gọi 115 (nguy cơ sốc phản vệ).
Xử lý rắn cắn: Giữ nạn nhân bình tĩnh, bất động vùng bị cắn, thấp hơn tim. Tháo đồ trang sức gần vết cắn. KHÔNG chích, hút nọc, garo, hoặc đắp lá. Gọi 115 NGAY.
Xử lý chó cắn: Rửa vết thương dưới vòi nước mạnh 15 phút bằng xà phòng. Sát khuẩn bằng cồn/povidone-iodine. Băng vết thương. Đến bệnh viện NGAY để tiêm vắc-xin dại và uốn ván — không chờ xem chó có dại không.
Xử lý các côn trùng khác: Rửa vết cắn bằng xà phòng. Chườm lạnh 20 phút. Bôi kem kháng histamine hoặc calamine nếu ngứa. Uống thuốc kháng histamine (cetirizine, loratadine) nếu sưng nhiều. Nếu khó thở, sưng mặt — gọi 115.
Theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng: Theo dõi vết cắn trong 24–48h: nếu sưng đỏ lan rộng, nóng, có mủ, sốt — đi khám ngay. Dấu hiệu uốn ván: co cứng hàm, khó nuốt, co giật — cấp cứu tức thì.
Lưu ý quan trọng
KHÔNG chích, hút nọc rắn, garo, đắp lá — làm nặng thêm tổn thương.
Với rắn cắn: KHÔNG cho nạn nhân đi lại — nọc độc lan nhanh hơn.
Chó cắn: luôn đi tiêm vắc-xin dại — không đợi triệu chứng.
Nếu có tiền sử dị ứng nọc ong — luôn mang theo EpiPen.
Ghi nhớ đặc điểm con vật (màu sắc, hoa văn) — giúp bác sĩ chọn huyết thanh đúng.
Băng ép bất động CHỈ dùng nếu nghi rắn neurotoxic (cạp nong, cạp nia). Với rắn hổ mang, lục — băng ép có thể tăng hoại tử; chỉ bất động và để thấp tim.